Günümüz çocukları kendinden önceki kuşaklarla kıyaslandığında çok daha kısa sürede dijital okuryazar olmakta, teknoloji kullanımlarında metinlerden oluşan içerikler yerine görsele dayalı içerikleri tercih etmektedirler. Çocukların teknolojiye olan yatkınlığı bazı durumlarda fayda sağlasa da teknolojik donanım ve yazılımları kullanmaları her zaman sağlıklı olmamaktadır. Çocuklar internette, oyunlarda ve sosyal medya uygulamalarında olumsuz durumlarla karşılaşabilmekte; bu durum biyopsikososyal sağlıkları üzerinde önemli etkiler bırakabilmektedir.
Mahremiyet, genel olarak bireylerin gizli kalması gerektiğine inandığı bilgileri içeren bir alandır. Nasıl ki gerçek hayatta kendimize ait özel bilgileri herkesle paylaşmıyorsak, dijital ortamda da kişisel alanımızı koruyup neyi, kiminle, ne kadar paylaştığımıza dikkat etmemiz gerekmektedir. Günümüzde dijitalleşmenin getirilerinin yanı sıra taşıdığı risklere karşı önlem alma noktasında ebeveynlere bazı sorumluluklar düşmektedir. Çocuklara bu konuda bilinç kazandırmak için öncelikle ebeveynlerin dijital okuryazarlık kazanması önemlidir. Ebeveynlerin internet ve bilgisayar teknolojileri konusunda bilgi sahibi olmaları, çocuklarını yönlendirecek ve denetleme yapabilecek seviyede teknoloji kullanımını öğrenmeleri gerekmektedir.
Çocukların internet kullanımını güvenli hale getirmek için şu adımlar atılabilir:
Çocuklar uzun süre gözetimsiz ekran başında bırakılmamalı, internet kullanımı için mutlaka bir sınır belirlenmelidir (Hafta içi ödevler yapıldıktan sonra 15 dk, hafta sonu 1 saat gibi). Önceden belirlenmiş olan bu kuralların esnetilmesi, çocuklara dilediklerinde kurallara uymayacağı mesajı verir. Dolayısıyla başta belirlenmiş olan sürelere sadık kalmak önemlidir.
Çocukların internet kullanımı kolaylıkla kontrol edilebilir bir ortamda gerçekleşmelidir. Böylece kimlerle iletişim kurduğu, hangi mecralarda zaman geçirdiği gözlemlenebilecektir.
Ebeveynler çocuklarının sosyal medyada neyi, kiminle ve nasıl paylaştığını takip etmelidir. Çocuklar sanal ortamlardaki paylaşımların yıllar sonra bile karşılarına çıkabileceğini bilmeleri gerekmektedir.
Kişisel bilgileri korumak ve saklamak adına alınabilecek bazı önlemler bulunmaktadır. Bilgisayarlara antivirüs programları, Reklam (Adware) ve Casus (Spyware) gibi yazılım engelleyici programlar yüklenebilir. Ayrıca internet bağlantınızdan gelen bilgileri filtreleyen/inceleyen yazılım programları kullanarak güvenlik duvarı oluşturmak da olası tehlikelere karşı önleyici olacaktır.
Üyelik ve kullanıcı profili oluştururken güçlü parolalar belirlemeye özen gösterin.
Kullandığınız cihazlardaki uygulamaların gizlilik politikalarını, erişim izinlerini dikkatlice inceleyin, gereksiz ve güvensiz olduğunu düşündüğünüz izinleri devre dışı bırakın.
Bilgi Teknoloji ve İletişim Kurumu’nun “Güvenli İnternet” hizmetini kullanın. Tamamen ücretsiz olan bu erişim Çocuk ve Aile olmak üzere iki profilden oluşmaktadır. Bu hizmetle aileler, internetin olumsuz içeriklerinden olan pornografik sitelerden, uyuşturucu ticareti yapan sitelerden, şiddet içeren sitelerden, ırkçılık ve nefret suçları üzerine yayın yapan sitelerden, suç işlemeyi anlatan sitelerden, terör propagandası yapan sitelerden, dolandırıcılık sitelerinden talebe bağlı ve ücretsiz olarak korunma imkânı bulmaktadır.
Kaynaklar
Barkuş, F. & Koç, M. (2019). Dijital mahremiyet kavramı ve ilgili çalışmalar üzerine bir derleme. Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji Dergisi (BEST Dergi), 3(1), 35-44
Paslı, F., & Aslantürk, H. (2020). Çocuklarla Çalışma.
Ocak, Mehmet Akif (2013). Aile ve İnternet. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aile Eğitim Programı. Ankara
https://internet.btk.gov.tr/internet-kullaniminda-cocuk-ve-aile-iliskisi erişim: 24.01.2024
Mental Oluşum Derneği aracılığıyla çocuk gelişim değerlendirmesi, ebeveyn danışmanlığı, çocuklar için psikolojik destek almak için Danışmanlık talep formunu doldurabilirsiniz.